Vanaf 1880 vestigde Eugéne Beliën zich op de Grote Markt 52 in huis “de Mortier” als peperkoekbakker. Hij zette een traditie voort die teruggaat tot de 16 de eeuw. Antwerpen was toen al een koekenstad met tal van bakkers van peperkoek, die tot in Engeland als Spice Cake werd verkocht.
Huis Beliën-Verstrepen bakte ook zemelkoeken met laxatieve werking, die door geconstipeerden ten zeerste op prijs werden gesteld. De Antwerpenaars gaven ze de gepaste naam: schijtkoeken.
Walter Geluyckens
Patisserieën vestigden zich bij voorkeur op chique locaties in de stad. Zo waren er patisserieën met verbruiksalon op De Keyserlei, maar ook op de Grote Markt vestigde zich in 1812 de Zwitserse pasteibakker Andreas Tschander uit Brayer. Hij had assistentie van vijf Zwitserse banketbakkersgasten. Behalve in de bakkerij waren ze ook bedrijvig als confiseurs en chocoladefabrikanten. Later in 1860 kwam de patisserie in handen van banketbakker Fridalinus Blumer uit Zwitserland.
De “Patisserie Blumer” werd een begrip voor de Antwerpenaars. In de volgende jaren vestigden zich nog zeven Zwitserse banketbakkersgasten – twee vrouwelijke winkelbedienden, twee kokkinnen en drie meiden – in het pand “de vier heemskinderen”, Grote Markt 31 (47). Later verhuist deze patisserie naar de Meir, waar ze tot midden 1900 bleef bestaan.
Walter Geluyckens
In 1870 begon Edward De Beukelaer in de toen nog landelijke Kievitstraat (bij het Centraal Station Antwerpen) een bescheiden biscuit- of koekjesbakkerij. Rond 1919 was dit een complex waar jaarlijks 8600 ton koekjes, 18 ton chocolade en 250 ton karamellen vervaardigd werden. De fabriek strekte zich uit over een oppervlakte van 20 000 vierkante meter, een stad in een stad.
In 1917 richtte Edward De Beukelaer een bakkerijschool op om studenten vakkennis en nieuwe technologie bij te brengen. Elektrisch aangedreven kneedmolens vervingen het kneden met de hand. Het Parijse bakkerssyndicaat becijferde trouwens dat de bakker bij het kneden van 172,5 kilogram deeg, 540 gram aan lichaamsgewicht verloor.
De gasovens kwamen in de plaats van de houtovens (in Antwerpen was er eerder gas dan elektriciteit). Men kocht meetapparatuur wat het werken op het gevoel uitsloot. Nieuwe procedés om gist te vervaardigen eisten een andere behandeling van het brooddeeg. Er was dus nood aan scholing en bijscholing. Vooral scheikunde bleek een belangrijk vak. Men richtte een fabriekslaboratorium op voor kwaliteitsanalyses op grondstoffen en het opsporen van eventuele vervalsingen.
Om oudere bakkers kennis bij te brengen startte De Beukelaer met een tweewekelijks magazine. Twee maanden na de dood van Edward De Beukelaer (1843-1919) werden op 20 september 1919 de bakkerijschool en het vakblad opgedoekt. Het zal nog tot 1948 duren voor er in Antwerpen een nieuwe bakkerijschool (INCOPA) komt.
Walter Geluyckens
In februari 2013 werd de eerste editie van de Antwerp Chocolate Week – een proeverroute voor iedereen die chocolade lust – afgesloten. En het initiatief werd gesmaakt: 22 Antwerpse chocolatiers ontvingen samen een kleine 10 000 proevers. En ook in de pers kreeg de chocoladeweek veel weerklank.
In overleg met de chocolatiers en de federatie van de bakkers werd beslist dit project verder te zetten en zelfs uit te breiden. De editie 2014 krijgt de vanzelfsprekende titel “Antwerpen Koekenstad” en omvat een tentoonstelling en twee ontdekkingsroutes: de Antwerp Chocolate Week en de Antwerpse Pateekesweek. Hieraan worden een aantal ondersteunende evenementen aan gekoppeld zoals een Antwerpse Handjes-tekenwedstrijd, atelierbezoeken, geleide wandelingen.
De heer Bernard Proot, Antwerps patissier en chocolatier met internationale faam, is ambassadeur van Antwerpen Koekenstad.
De Antwerp Chocolate Week en de Antwerpse Pateekesweek zijn een proeverroute van lekkers bij chocolatiers, patissiers, koffiehuizen en bakkerijen. De tentoonstelling Antwerpen Koekenstad bevat historische informatie over Antwerpen als Koekenstad en loopt zes weken in het Centraal Station van Antwerpen.
Antwerpen Koekenstad zal in februari 2014 de stad innemen.
De Antwerpse Handjes zijn gekend als koekjes of chocolade gevuld met chocolade of praliné. Je kan die ook met iets anders vullen. Kies daarvoor vrij je materiaal: (kleur)potloden, stiften, verf, allerhande voorwerpen en andere technieken zoals breien, knopen … bedenk maar wat. Je maakt het ontwerp op basis van het voorbeeldsjabloon van het Antwerpse Handje.
Op naar een nieuw Antwerps Handje!
Ga voor meer informatie een kijkje nemen op de pagina Antwerpse Handjes. Er zit meer dan 3000 euro in de prijzenpot!
